"غزل هفته"

غزل زیر، غزلی بسیار زیبا از سعدی است. که شور عشق و فنای عاشق در حضرت معشوق در آن موج می زند.این غزل پاکبازی و وحدت وجودی عارفان را به خوبی نشان می دهد.

و غزلی است که در آن "غوغای عشقبازان" به گوش می رسد!

این غزل با صدای آسمانی استاد شجریان در آواز قرائی اجرا و در آلبوم غوغای عشقبازان منتشر شده است.تاریخ انتشار این اثر به یادماندنی مرداد ماه امسال(86) بود.

در این ساز و آواز استاد،تنها غزل را نمی خواند؛ بلکه آن را تصویر می کند و بر قلب عاشقان مینشاند.

(ابیاتی که آن ستاره دار-در زیر بیت- است  ، ابیاتی است که استاد در این اثر بی نظیر خود جرا می کند.)

 

من اندر خود نمـــــی بینم که روی از دوست برتابم  

بدار ای دوست دست از من که طاقت رفت و پایابم

*

تنم فرسود و عقلم رفت و عشقم همچنان باقــــی

اگر جانم دریغ آید نه مشــــتاقم که کـــــــــــــــذابم

*

بیـــــــا ای لعبت ساقــــــــــــــی نگویم چند پیمانه

که گر جیحـــــــــــون بپیمایی نخواهی کرد سیرابم

 

مرا روی تو محـــــــــــــــرابست در شهر مسلمانان

وگر جنگ مغل باشد، نگردانـــــــــــــــــــی زمحرابم

 

مـــــــــرا از دنیــــــی وعقبی همینم بود و دیـگر نه

که پیش از رفتن از دنیا دمــــــی با دوست دریـــابم

 

سر از بیچارگـــی گفتم نهم شوریده در عالــــــــــم

دگر ره پای می بنــــدد وفای عـهــــد اصحــــــــــابم

*

نگفــــتی بی وفــــــا یارا که دلــــــــداری کنی ما را

الا ار دست می گیــری، بیـــــــا کـز سر گذشت آبم

 

زمستان است و بی برگـــــی بیـــــــا ای باد نوروزم

بیـــــابان است و تاریـکی بیــــــــا ای قرص  مهتابم

 

حیــــات سعدی آن باشد که بر خـــــــاک درت میرد

دری دیگر نمی یابم،مکــــــن محـــــــروم ازین بابــم

 

 

 

 

"غزل هفته"

عشق چیزی جز بخشش خدایی نیست

این به سلطانی و  گدایـــــــی نیست

 

هــــــر  که  او  بر  نخیزد  از  سر  سر

عشق  را  با  وی  آشــــنایی  نیست

 

عشـــــق  وقف  است  بر  دل  پر  درد

وقف در  شــرع  مـا  بهایـــی  نیـست

 

هــــــر که را باز  عشق  صیــــــد  کند

بازش  از  چنـــگ  او  رهـایی  نیست

 

کـــار  آن  کس  کــه  عاشقــــی  ورزد

به  جـــز از عیــن بی نوایِِِـــــی نیست

 

چون  رسیــدم  به نزد  آن  معشـــوق

کار  عیش جـز عین دلگشایی نیست

 

هــــــــرچه عطــار گوید از ســرّ عشق

به یقین دان که جــز عطـــایی نیست

 

"دیوان عطار"

"غزل هفته"

غزل خود گویاست و لازم به مقدمه ای نبود:حافظ همیشه گویاست!....

ز کوی  یار  می آیــــد نسیــم  باد  نوروزی

که بسی گل بدمد باز و تو در گل  باشــی

 

من نگویم که کنون با که نشینوچه  بنوش

که تو  خود  دانی اگر زیرک  و عاقل باشی

 

چنگ در پرده همین می دهدت  پند  ولی

وعظــت  آنگاه  کند  سود  که قابل  باشی

 

در چمن هر ورقی   دفتر  حالی  دگر است

حیف باشد که ز کار  همه غافل   باشــی

 

نقد عمرت  ببرد غصـــــه  دنیا  به  گــــزاف

گر شب و  روز در  این قصه مشکل باشی

 

گرچه راهیست  پر از بیم ز ما تا بر دوست

رفتن  آســــان بود  ار واقف منـــزل  باشی

 

حافظا ار  مـــــــدد از  بخت بلنـــدت  باشد

صیـد آن شاهد مطــلوب شـــواهد  باشی

 

"غزل هفته"

 

عید است و موسم گل، ساقـــــی بیار   باده

هنگام گل که دیده است بیمی قدح  نهـاده؟

 

زین زهــــــــد و پارســـایی بگــرفت خاطر من

ساقــــی پیاله ای ده تا دل شــود گشـــــاده

 

واعظ که دی نصیحــت میــکرد عاشقــــــان را

امــــــروز دیدمش مســــــت تقوا  به باد داده

 

این یک دو روز دیگــــر گل را غنیمتـــــــی دان

گر عاشقـــــی، طرب جو با ساقیــــان سـاده

 

در مجلس صبوحی دانـــی چه خوش نماید؟

عکس عذار ســــاقی بر جام مـــــی فتـــــاده

 

گل رفت ای حریفان غافــــــــل چرا نشینیــد؟

بی بانگ رود و چنگــــی،بی یار و جـــــام باد

 

مطـــرب چو پرده ســـازد شاید اگر بخــــــواند

از طــــــرز شعر حـــــافظ در بزم شاهـــــــزاده

 

                    

دیوان حافظ/نسخه قدسی

                       

"غزل هفته"

غزل این هفته گزیده ای از "غزلیات شمس"مولاناست. به اقتضای پست قبلی انتخاب این غزل را مناسب دیدم؛ تا شما دوستان عزیز بیش تر با سیر تحول مولانا از زبان خودش آشنا شوید.

در این ابیات مولانا به زیبایی وازگان را در کنار هم چیده و علاوه بر وزن آهنگین خاصی که این غزل دارد که در میان این واژه ها عبور مولانا از هفت شهر عشق یا همان هفت مرحله عرفان گنجانه شده؛ به خوبی قابل فهم است.

از مرحله طلب:"گفت که دیوانه نه ای، لایق این خانه نه نه ای" تا مرحله فنا:"دولت عشق آمده م ن دولت پاینده شدم"و... ، از این ابیات قابل فهم است(در مورد هفت مرحله عرفان در آینده به طور مفصل خواهم نوشت.)

 

نکته ای که در مورد وزن غزل ذکر شد نه اینکه مولانا به خاطر وزن شعر میسروده! نه به هیچ وجه.بلکه مولانا در حالت شور سماع شعر میسروده اول معنی و مفهوم در نظر بوده نه چیز دیگری.زیرا او خود میگوید:"ما چو چنگیم و تو زخمه میزنی/ماچوناییم و نوا در ما زتوست"

با توجه به این بیت مولانا حتی معتقد نیست که این اشعا از زبان اوست!"من چه گویم یک رگم هشیار نیست" بلکه این نواها از جانب حضرت معشوق است.پس به طور حتم وزون خواهد بود....

مولا نا حتی برخلاف یک شاعر شعری را که میسرود برنمیگشت تا آن را دوباره بخواند و تصحیح کند!آری او سرا پا معنا بود!

 

 

 

................*************....................

مرده بدم زنده شـــــدم گریه بدم خنـــــــده شدم

دولت عشـــــــــــــق آمد و من دولت پاینده شدم

 

دیده سیــــــــــــر است مرا جان دلیــــر است مرا

زهـره شیــر است مرا زهـــــــــره تابنـــــده شدم

 

گفت که دیوانـــــــه نه‌ای لایـــــق این خانه نـه‌ای

رفتم دیوانه شدم سلســـــــله بندنـــــــده شدم

 

گفت که سرمست نه‌ای رو که از این دست نه ای

رفتم و سرمســــــــت شدم وز طرب آکنده  شدم

 

گفت که تو کشــــــته نه‌ای در طرب آغشته نه‌ای

پیش رخ زنده کنش کشته و افکنــــــــــــده شدم

 

گفت که تو زیرکــــکی مست خیـــــالی و شکــی

گــول شدم هول شـــدم وز همه بر کنــــده شدم

 

گفت که تو شمع شــــدی قبله این جمع شــدی

جمــــع نیم شمـــــع نیم دود پراکنــــــــــده شدم

 

گفت که شـیخی و ســـری پیشــــــــرو و راهبری

شیـــخ نیم، پیش نیم،  امـــــــــر تو را بنده  شدم

 

گفـــــت که با بال و پــری من پر  و  بالـــــت  ندهم

در هوس بال و پـــــــرش بی‌پر و پرکنـــده   شـــدم

 

گفت مرا دولــــت نو راه مـــــــرو رنجـــــــــه مشو

زانک من از لطف و کرم سوی تو آینده شـــــــــدم

 

گفــــــــــت مـرا عشق کهــــــن از بر ما نقل مکن

گفتم آری نکنــــــــــــم، ساکن و باشنــــده شدم

 

چشـــــمه خورشیـــد تویی ســــایه گه بیـد منـم

چونک زدی بر ســـــر من پســـت و گدازنده شدم

 

تابش جان یافت دلم وا شــــــد و بشــــکافت دلم

اطلس نو بافت دلم دشـــمن این ژنده شـــــــــدم

 

صورت جان وقت سحـــــر لاف همــی‌زد ز بطــــــر

بنـــده و خربنـــده  بــدم شـاه و خداونده شـــــدم

 

شکــــــــــر کند کاغــــذ تو از شکر بی‌حـــــــــد تو

کمــــــــد او در بـــر من با وی ماننـــــده شــــــدم

 

شکـــــــر کند خــــــاک دژم از فلک و چرخ به خـم

کز نظـــــر وگــردش او نورپذیرنده شـــــــــــــــــدم

 

شکر کند چرخ فلک از مـَــلِک و مُلــــک و مَــــلَــک

کز کرم و بخشش او روشن بخشنده شـــــــــــدم

 

شکر کند عارف حق کز همــــــــه بردیم سبـــــق

بر زبــر هفت طبـــق اختر رخشـــــــــنده شــــدم

 

 شـــدم چرخ  دو  صــد تاه زهره بدم  ماه  شدم  

یوسف  بودم  ز  کنــون  یوسف  زاینده     شـــدم

 

از توام ای شهــــره قمـر در مـــن و در خود بنـــگر

کــــــز  اثر  خنده  تو  گلشن  خندنده  شــــــــدم

 

"غزل هفته"

از این به بعد هر هفته پستی به عنوان"غزل هفته" خواهیم داشت. در این پست سعی خواهد شد غزل هایی زیبا با مضامین گوناگون گزینش شود(اکثر غزل ها گزینش شده هستند!) و ضمن آشنا شدن باغزل های بسیار زیبای شاعران عزیزمان؛ توجه و رضایت خاطر شما عزیزان را جلب نماید.

 

غزل زیر، غزل بسیار زیبایی از حافظ است- در مورد  خواجه حافظ مفصلآ خواهم نوشت- که به شخصه نخستین باری که خواندم واقعا تحت تاثیر قرار گرفتم.غزل درونمایه ای غنایی-عرفانی  دارد و در ابیات پایانی خواجه به شیرینی، پند میدهد.

 

                             

                          "                                                               "

 اگر آن ترک شـــــــــــــیرازی به دســــت آرد دل مارا

 به    خال   هندویش  بخشم   سمرقند  و  بخارا را

           

           بده ساقـی می باقی که در جنت نخواهی یافــت

   کنار آب رکنــــــــــــاباد و گلگشــــت مصلــــــــــی را

 

 

   فغــــــــان کاین لولیـــان شوخ شیرین شهـــر آشوب

   چنـان بردند صبر از دل که ترکـــان خوان یغمــــــا را 

 

 

    زعشق نا تمام ما جمـــــــال یار مستغنـــــــی است

  به آب و رنگ و خــــال و خط چه حاجــت روی زیبـا را

 

 

  من از آن حسن روزافزون که یوسف داشت،دانستم

  که عشــــــق از پرده ی عصــــمت برون آرد زلیخا را

 

 

   اگر دشــــــنام فرمایی، وگر نفــــــرین دعــــــا گویم

   جواب لعــل می زیبـــــــــــــد لب لعل شکر خـــــا را

 

 

  نصیحــــت گوش کن جانا که از جان دوستـــر دارند

  جـوانـــــــــان سعادتمــــــــند پند پیــــــــــــر دانـا را

 

حدیث از مطــــرب و می گو و راز دهــــــر کمتـر جو

  که کس نگشـود و نگشاید به حکــمت این معما را

 

 

غزل گفتی و دُر سفتی، بیا و خوش بخوان حـــافظ

که بر نظــــــم تو افشــــاند فلک عقــــــــــد ثریا را